Sự cố tại thủy điện Sông Tranh 2: Các chuyên gia nói gì?

0000-00-00

Hội đồng Nghiệm thu Nhà nước vào cuộc

Dư luận và người dân vùng hạ lưu công trình thủy điện Sông Tranh 2 ở huyện Bắc Trà My (Quảng Nam) đang rất lo lắng vì hiện tượng rò rỉ nước ở thân đập chính của công trình này.

Hai bên cửa xả thân đập chính xuất hiện 2 vết nứt lớn, nước tạo dòng chảy xối xả từ trên cao xuống.

Chủ đầu tư: Bình thường!
Thuỷ điện Sông Tranh 2 do BQLDA Thủy điện 3 (thuộc EVN) làm chủ đầu tư, với tổng mức đầu tư khoảng 5.194 tỷ đồng, xây dựng từ tháng 3/2006 gồm hai tổ máy với tổng cộng 190MW. Cuối năm 2010 cả hai tổ máy này đều chính thức phát điện. Dung tích hồ chứa nước của thuỷ điện Sông Tranh 2 thuộc hạng mục lớn nhất miền Trung, với khoảng 730 triệu m3 nước, được thiết kế cao hơn vùng hạ lưu khoảng 100m. Đập chính có cao trình 175m, có 5 cửa xả tràn ở giữa cùng thân bờ đập hai bên, được thi công theo công nghệ bê tông đầm lăn.

Hiện tượng rò rỉ nước bắt đầu xuất hiện cuối năm 2011 nhưng bắt đầu ồ ạt từ ngày 05/ 02/2012, sau khi nhà thầu là TCty Xây dựng thủy lợi 4 tiến hành trám bịt các dòng thấm chảy vào đường hầm kiểm tra nằm trong thân đập.
Theo ông Trần Văn Hải - Trưởng BQLDA thủy điện Sông Tranh 2, những vết nứt trên đều ở vị trí các khe nhiệt của khối bê tông bờ đập và hiện tượng thấm nước qua khe nhiệt bị nứt nằm trong tầm kiểm soát. Vết nứt rò rỉ thấm nước từ lòng hồ qua đập chính với cường độ 30 lít một giây trong phạm vi yêu cầu thiết kế, không thể gây nguy hiểm gì. Hiện tại chủ đầu tư thuê các nhà thầu xử lý triệt tiêu dòng thấm, bịt những vết nứt.
Ngày 20/3, Phó tổng giám đốc Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN) Trần Văn Được và cán bộ BQLDA Thủy điện 3 (chủ đầu tư) đã đến khảo sát tình hình nứt, rò rỉ nước ở nhiều điểm trên thân đập. Và đại diện chủ đầu tư vẫn giữ quan điểm: "Nước rò rỉ, thẩm thấu qua thân đập chính ở các khe nhiệt và có trong thiết kế". Theo BQLDA thì hiện tượng nước chảy ra ở 3 vị trí phía hạ lưu đập là bình thường tại vị trí khe nhiệt (không phải khe nứt). 30 khe nhiệt này được thiết kế bố trí và thi công đều trên toàn tuyến đập, xuyên suốt từ phía thượng lưu về hạ lưu, nhằm triệt tiêu ứng suất nhiệt gây nứt bê tông trong quá trình thi công và vận hành. Các dòng chảy ra phía hạ lưu đập và toàn bộ lượng thấm qua đập khoảng 30 lít một giây, nằm trong tầm kiểm soát, an toàn vận hành hồ chứa.

Những địa điểm rò nước mặc dù đã được các công nhân trám, bịt, thế nhưng sáng 21/3 lượng nước vẫn chảy mạnh hơn và bắn tung tóe ra xung quanh.

Chuyên gia: Không bình thường!

Nhận xét về hiện tượng này, một chuyên gia hàng đầu trong lĩnh vực thi công đập thủy điện thuộc Tập đoàn Công nghiệp Xây dựng Việt Nam cho rằng: “Ở các đập thi công theo công nghệ bê tông đầm lăn đều có cho phép rò rỉ nhưng nước rò chỉ là rất nhỏ và được thu vào hành lang thoát nước trong thân đập, việc rò ra mặt đập là không được phép. Theo nguyên lý các khe nhiệt cho phép co giãn nhưng không được thoát nước ra ngoài. Việc xử lý hiện tượng rò rỉ này phải được hội đồng đánh giá và triển khai ngay, nếu không sẽ gây ra hậu quả nghiêm trọng”.
Dư luận thực sự lo ngại về chất lượng công trình này khi trước đây ông Trần Đức Mậu - nguyên Tổng giám đốc TCty Xây dựng Thủy lợi 4 đã bị bắt quả tang khi đang nhận hối lộ 300 triệu đồng của đại diện một DN ngày 08/10/2010 tại một khách sạn ở Hà Nội. Theo điều tra, đây là khoản tiền hối lộ liên quan tới việc mua VLXD thủy điện Sông Tranh 2. ÔNg Mậu từng giữ chức vụ Phó tổng giám đốc TCty Xây dựng Thủy lợi 4, Giám đốc Chi nhánh miền Trung - người trực tiếp chỉ huy công trường thủy điện Sông Tranh 2.
Cũng đồng quan điểm này, GS.TSKH Phạm Hồng Giang - Chủ tịch Hội Đập lớn Việt Nam cho rằng, về nguyên tắc khi thiết kế đập thủy điện là phải tính đến khả năng kháng chấn, khả năng ứng phó với những trận động đất mạnh hay yếu tùy thuộc vào quy mô công trình. Còn theo tiêu chuẩn kỹ thuật của một đập nước thủy điện không được phép để nước thấm chảy qua. Nếu đập nứt, nước chảy qua, dòng thấm sẽ gây ra xoáy ngầm làm suy giảm chất lượng của đập. Theo thời gian có thể sẽ gây ra hậu quả xấu. Vì thế ngay lập tức phải có những đánh giá và biện pháp khắc phục. Việc xử lý các vết nứt để tạo độ bền vững cho đập cũng đòi hỏi kỹ thuật cao chứ không làm đại khái qua loa được.
Theo KS Nguyễn Nam - chuyên gia về thủy điện thuộc Tập đoàn Công nghiệp Xây dựng Việt Nam thì: “Hành lang thu nước áp dụng cho đập đất vì đập đất có hệ số thấm cao có tác dụng giảm áp và tăng ổn định của đập đất. Còn đập bê tông trọng lực, vai trò của hành lang thu nước không quan trọng lắm vì hệ số thấm của bê tông rất thấp, vì vậy hành lang kiểm tra thân đập kiêm nhiệm luôn vai trò này. Nói chung là với kết cấu bê tông mà mức chảy thành dòng phía hạ lưu đập là không chấp nhận được. Còn khe co giãn nhiệt trước đây ở thuỷ điện Hoà Bình, người ta xử lý chống thấm bằng lớp bitum (hỗn hợp nhựa đường, cát, xơ dừa) dày 5cm nên không thể thấm như thế được. Theo kiến thức của kỹ sư thuỷ điện và kinh nghiệm nhiều năm thi công tại thuỷ điện Hoà Bình, tôi cho rằng các cơ quan chức năng sớm có biện pháp giảm thiểu thiệt hại do sự cố xảy ra ngay từ bây giờ trước khi quá muộn”.
Còn GS Cao Đình Triều - chuyên gia Viện Vật lý địa cầu Việt Nam nhận định: "Thủy điện Sông Tranh 2 nằm trong đới đứt gãy địa chất hoạt động, do vậy vết nứt, rò rỉ trên thân đập chính không thể nói là chuyện bình thường. Nếu các cơ quan chuyên môn không sớm vào cuộc xử lý thấu đáo thì lâu ngày đập bị phá hỏng dễ gây thảm họa khó lường cho cư dân sinh sống ở vùng hạ lưu".
Khẩn trương kiểm tra
Lo cho sự an nguy của nhân dân phía hạ lưu, ông Trần Anh Tuấn - Phó chủ tịch UBND huyện Bắc Trà My bức xúc: “Chủ đầu tư giải thích nguyên nhân nứt đập mang tính chủ quan, không đủ tính thuyết phục. Nếu đánh giá tình trạng nứt đập là bình thường thì tại sao những ngày qua chủ đầu tư lo lắng thuê nhà thầu trám, bịt các điểm rò rỉ cho tốn kém, sao không để chảy tự nhiên theo thiết kế".
Trước tình hình trên, UBND huyện Bắc Trà My đã gửi văn bản hỏa tốc thứ hai tiếp tục đề xuất tỉnh Quảng Nam kiến nghị các bộ, ngành trung ương sớm vào cuộc kiểm tra, khắc phục các vết nứt đập sông Tranh và ngày 20/3, Ban Chỉ huy phòng chống lụt bão tỉnh Quảng Nam đã có công văn đề nghị Cty Thủy điện Sông Tranh 2 mời các chuyên gia của các đơn vị tư vấn độc lập, phối hợp với đơn vị tư vấn thiết kế công trình (Cty CP Tư vấn xây dựng Điện 1), đơn vị thi công khẩn trương tổ chức kiểm tra, khảo sát và quan trắc bằng các thiết bị hiện đại đối với hạng mục đập chính. Qua đó, nhanh chóng đưa ra chính xác nguyên nhân và các giải pháp kỹ thuật khắc phục về tình hình rò rỉ nước qua đập chính của hồ thủy điện Sông Tranh 2.
Trong buổi làm việc với tỉnh Quảng Nam sáng qua (21/3), BQLDA thủy điện 3 - chủ đầu tư thủy điện Sông Tranh 2 lần đầu thừa nhận rò rỉ nước đập là có vấn đề, song vẫn khăng khăng đó "chưa phải sự cố". Trong cuộc họp này, mặc dù vẫn phân bua, giải thích về hiện tượng nứt, rò rỉ nước ở đập chính, ông Trần Văn Hải - Trưởng BQLDA thừa nhận: "Một số ống thoát nước của khe nhiệt bị tắc gây rò rỉ. Hiện tượng nứt, rò nước là có vấn đề chứ chưa phải sự cố. Chúng tôi đang tập trung bịt dòng thấm qua khe nhiệt bằng giải pháp khoan sâu, bơm hóa chất cao su, vữa đặc biệt".
Được biết, hôm qua (21/3), Hội đồng nghiệm thu Nhà nước chất lượng các công trình xây dựng đã chính thức vào cuộc, kiểm tra những vết nứt gây rò rỉ của thủy điện Sông Tranh 2.